Constantino Korikis
Ο Πόλεμος στο Ιράν ως Ψηφιακό Θέαμα: Η “Νέα Σεζόν” που Παρακολουθεί η Ελλάδα στον Καναπέ
H σύρραξη ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν μεταδόθηκε στην Ελλάδα ως αλγοριθμικά σερβιρισμένο θέαμα. Τα νούμερα τηλεθέασης εκτοξεύτηκαν, η δημόσια τηλεόραση εξαφανίστηκε, και εκατομμύρια πολίτες βίωσαν τον πόλεμο μέσα από feeds — ανάμεσα σε reels γάτας και συνταγές.
Μια ανάλυση για το πώς η τραγωδία γίνεται trend και η ενημέρωση μετατρέπεται σε παθητική κατανάλωση.
Η τραγωδία γίνεται trend
O Guy Debord το διατύπωσε πριν από εξήντα χρόνια: ό,τι βιωνόταν άμεσα θα μεταφερόταν σταδιακά σε αναπαράσταση. Στην Ελλάδα του 2026, η πρόβλεψη εκείνη δεν αποτελεί πλέον φιλοσοφική θέση — αποτελεί επιχειρηματικό μοντέλο.
Η σύρραξη στο Ιράν έφτασε στους ελληνικούς δέκτες ταυτόχρονα ως γεωπολιτική απειλή και ως αλγοριθμικά σερβιρισμένο περιεχόμενο κατανάλωσης. Ιρανικό drone πάνω από το Ακρωτήρι Κύπρου, ελληνικές φρεγάτες εν πλω, Χρηματιστήριο σε πτώση — και παράλληλα, κάθε κανάλι σε κατάσταση «ΕΚΤΑΚΤΟ», κάθε site σε live blog, κάθε feed σε autoplay.
Τα νούμερα μιλούν μόνα τους: ο ΣΚΑΪ σημείωσε 13,2% τηλεθέαση εκείνο το βράδυ — season high — ενώ η δημόσια τηλεόραση, σε μια χώρα σε κατάσταση εθνικής ανησυχίας, συρρικνώθηκε σε ένα παθητικό 2,0% η ΕΡΤ1.
Ο Neil Postman είχε προειδοποιήσει ότι ο κίνδυνος δεν προέρχεται από εκείνους που στερούν πληροφόρηση, αλλά από εκείνους που δίνουν τόση που ανάγουν τον πολίτη σε παθητικότητα.
«Η Ελλάδα βλέπει τον πόλεμο σε split screen: αριστερά ο βομβαρδισμός, δεξιά η τηλεθέαση. Και τα δύο πάνε καλά.»
Η Ελλάδα σκρολάρει τον πόλεμο
Τα 7,32 εκατομμύρια ελληνικών λογαριασμών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης — ποσοστό 73,5% του πληθυσμού — δεν αποτελούν απλώς στατιστικό δεδομένο. Αποτελούν υποδομή μαζικής κατανάλωσης πολεμικού περιεχομένου.
Το 61% των Ελλήνων ενημερώνεται πρωτίστως μέσω social media, έναντι 37% κατά μέσο όρο στην ΕΕ — η υψηλότερη εξάρτηση στην Ένωση. Σε αυτό το περιβάλλον, ο αλγόριθμος λειτουργεί ως κυρίαρχος gatekeeper.
Μια δημοσίευση στο PNAS Nexus αποκάλυψε ότι ο αλγόριθμος του X/Twitter επιλέγει περιεχόμενο που εκφράζει θυμό σε ποσοστό 62%, έναντι 52% με χρονολογική σειρά. Δεν πρόκειται για επιλογή των χρηστών — πρόκειται για αλγοριθμική χειραγώγηση συναισθημάτων σε βιομηχανική κλίμακα.
Στην ελληνική πραγματικότητα, η θεαματοποίηση της σύρραξης συνοδεύτηκε και από παραπληροφόρηση: βίντεο από επεισόδια στη Θεσσαλονίκη κυκλοφόρησε διεθνώς ως δήθεν πλάνα ιρανικών διαδηλώσεων, μεταφρασμένο σε τρεις γλώσσες.
Δυσπιστία χωρίς κριτική σκέψη
Εδώ εντοπίζεται το ελληνικό παράδοξο: η χώρα κατέχει τη χαμηλότερη εμπιστοσύνη στα ΜΜΕ παγκοσμίως — μόλις 22% σε δείγμα 48 χωρών — ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζει ρεκόρ αποφυγής ειδήσεων, με πάνω από 60% να δηλώνει ότι αποστρέφεται ενεργά την ενημέρωση.
Η ίδια χώρα βρίσκεται στην 89η θέση του Δείκτη Ελευθερίας Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, τελευταία στην ΕΕ για τέταρτο συνεχόμενο έτος. Οι παθογένειες που καταγράφονται — πιέσεις σε δημοσιογράφους, στρατηγικές αγωγές (SLAPPs), έλλειψη πλουραλισμού — είναι απολύτως πραγματικές.
Σε μια χώρα όπου το 98% θεωρεί τη διαφθορά διαδεδομένη, η δυσπιστία απέναντι στα μέσα δεν οδηγεί σε κριτική σκέψη αλλά σε κυνισμό. Και ο κυνισμός γεννά αδιαφορία.
Από τη συμπόνια στην αδιαφορία
Η Susan Sontag έγραφε ότι η συμπόνια είναι ασταθές συναίσθημα — αν δεν μετατραπεί σε δράση, μαραζώνει. Στην ψηφιακή Ελλάδα, μαραζώνει σε πραγματικό χρόνο μέσα σε feeds.
Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου UC Irvine, άτομα εκτεθειμένα σε πάνω από έξι ώρες ημερησίως σε ειδήσεις κρίσης εμφάνισαν εννιά φορές υψηλότερο οξύ στρες. Η παρατεταμένη ψηφιακή έκθεση συσχετίστηκε με υψηλότερο στρες ακόμη και από την άμεση βίωση του γεγονότος.
Ο πόλεμος δεν δημιουργεί ενημερωμένους πολίτες — δημιουργεί κουρασμένους θεατές. Η κόπωση αυτή είναι πολιτική: η αποστροφή από τις ειδήσεις ενισχύει τις πληροφοριακές ανισότητες και υπονομεύει τη δημοκρατική συμμετοχή.
Η θεαματοποίηση του πολέμου δεν αποτελεί απλώς ζήτημα μιντιακής κουλτούρας, αλλά δείκτη δημοκρατικής παθογένειας.
«Ο πόλεμος δεν τελείωσε — απλά πήρε χαμηλότερο engagement rate.»
Άρθρο μου στην εφημερίδα Δημοκρατία.
